Na przemoc rówieśniczą szczególnie narażone są dzieci pochodzące z rodzin o niskim statusie społeczno-ekonomicznym – to wyniki raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Rówieśnicy 2026”. Nie wszyscy mają taki sam start w życie. Wyrównywanie szans to jeden z głównych celów programów stypendialnych Caritas, które są realizowane już od ponad 20 lat.

Osoby poniżej 18. roku życia to grupa najbardziej zagrożona ubóstwem i wykluczeniem społecznym. W polskiej rzeczywistości szkolnej ubóstwo dzieci rzadko oznacza brak dachu nad głową – częściej wiąże się z wykluczeniem, poczuciem niesprawiedliwości i odmienności. Trudna sytuacja materialna rodziny ogranicza potencjał rozwojowy dziecka i mocno obciąża go emocjonalnie, wpływając negatywnie na samoocenę i relacje z rówieśnikami.

Jak wynika z raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Rówieśnicy 2026”, aż 87 proc. badanych doświadczyło w ciągu ostatniego roku przynajmniej jednej formy przemocy rówieśniczej. Najczęściej było to wyśmiewanie i krytykowanie wyglądu oraz hejt w sieci. Podobny obraz wyłania się z Diagnozy Młodzieży, przygotowanej na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Blisko 70 proc. uczniów wskazuje szkołę jako źródło codziennego stresu. Wykluczenia rówieśniczego doświadcza co czwarty z nich (25 proc.), a niemal dwie trzecie uczniów spotyka się z bullyingiem (systematycznym dręczeniem). Autorzy wymieniają „nierówne szanse startu w dorosłość i ubóstwo młodych” jako jeden z ośmiu kluczowych czynników kształtujących losy młodego pokolenia w Polsce.

Odpowiedzią Caritas na problemy młodych są realizowane od ponad 20 lat programy wsparcia dzieci i młodzieży.

 

Skrzydła

Choć ze względu na 800+ polepszyła się sytuacja rodzin wielodzietnych, wzrasta liczba rodzin niepełnych. W przypadku występowania  niepełnosprawności w rodzinie ubóstwo jest niemal normalną jej sytuacją. Po pomoc zgłaszają się też rodziny, w których rodzice mają pracę, jednak z bardzo niskich pensji nie są w stanie utrzymać rodzin.

W ramach programu Skrzydła krakowska Caritas współpracuje głównie ze szkołami z prowadzonego przez siebie Katolickiego Centrum Edukacyjnego, a także ze szkołami dla dzieci niesłyszących. Część dzieci do programu kierują Parafialne Zespoły Caritas oraz placówki Caritas: Świetlice Środowiskowe (Placówki Wsparcia Dziennego) i Stacje Opieki.

Do programu kierowane są dzieci z rodzin o niskich dochodach z występującymi dodatkowo problemami: chorobą lub niepełnosprawnością dziecka, rodzeństwa lub rodzica, samotnym rodzicielstwem spowodowanym śmiercią lub odejściem rodzica, problemami finansowymi (upadłość, utrata źródła utrzymania).

Środki otrzymane w ramach programu rodziny przeznaczają na ubrania, obiady szkolne, wycieczki klasowe, korepetycje czy dodatkowe zajęcia. Dzięki temu dziecko uczestniczy w życiu szkolnym na tych samych zasadach, co pozostali uczniowie.

 

Dwa Talenty

Sześcioro młodych ludzi korzystało w ubiegłym roku szkolnym z programu „Dwa Talenty” sfinansowanego przez Caritas Polska. Byli to uczniowie, którzy już mogli się poszczycić osiągnieciami w różnych dziedzinach, ale z powodu problemów finansowych mieli trudności z rozwojem swoich zdolności. Pomoc z tego programu najczęściej jest wykorzystywana na opłacenie zajęć dodatkowych, lekcji tańca lub muzyki, zajęć i obozów sportowych, zakup materiałów potrzebnych do rozwijania talentów młodych ludzi, podręczników, kursów językowych.

 

Mosty

Nową formą pomocy był program „Mosty” dla usamodzielniających się wychowanków pieczy zastępczej.

Badanie przeprowadzone przez NIK w 2024 r. oraz konsultacje z organizacjami pracującymi na rzecz młodzieży opuszczającej placówki zastępcze jednoznacznie wskazały, że wsparcie w usamodzielnianiu i edukacji to jeden z najważniejszych brakujących elementów systemu.

Stypendium pomogło zmniejszyć bariery finansowe związane z edukacją podopiecznych, a 82 proc. z nich zauważyło u stypendystów wzrost samooceny i wiary we własne możliwości. Środki najczęściej trafiały na sprzęt elektroniczny, korepetycje i kursy zawodowe, w tym kurs prawa jazdy.

Caritas Polska sfinansowała pomoc dla 10 młodych ludzi z placówek prowadzonych przez naszą Caritas. Środki można było wydać m.in. na kursy, szkolenia, potrzebny sprzęt – wszystko, co pomoże młodym ludziom w starcie w samodzielność.

 

Pierwszy krok

Dużo bardziej niż uczniowie w Polsce potrzebują pomocy dzieci w rejonach objętych wojną. Niedawno naszą Caritas odwiedzili przedstawiciele Caritas Archidiecezji Łódzkiej oraz Stowarzyszenia „Dom Wschodni – Domus Orientalis” – organizatorzy programu „Pierwszy Krok”. Jego celem jest wsparcie dzieci i młodzieży z Bliskiego Wschodu w dostępie do edukacji, szczególnie w miejscach dotkniętych kryzysem gospodarczym, niestabilnością i konfliktami.

Program „Pierwszy krok” jest realizowany od 2020 roku w Aleppo w Syrii, gdzie poprzez parafię św. Franciszka z Asyżu objętych jest obecnie około 300 dzieci. W tym samym roku rozpoczęto działania w Bejrucie, na osiedlu Badaroo, we współpracy ze szkołą kapucynów Notre Dame des Anges. Obecnie pomocą objętych jest tam około 70 dzieci.

Program stypendialny „Pierwszy krok”  został zainspirowany realizowanym wcześniej przez Caritas Archidiecezji Łódzkiej projektem „Skrzydła” i funkcjonuje podobnie. Darczyńca może objąć wsparciem konkretne dziecko i otrzymać informacje o jego wieku, zainteresowaniach oraz ogólnej sytuacji rodzinnej.

Aktualna deklaracja na stronie programu przewiduje stypendium w wysokości 80 zł miesięcznie, przez minimum 6 miesięcy; możliwe są również wpłaty jednorazowe za okres 6 lub 12 miesięcy.

Wpłaty do „Skarbonki” mogą być dokonywane bez deklaracji i regularności. Środki ze Skarbonki służą m.in. kontynuacji wsparcia dziecka w razie rezygnacji Darczyńcy oraz finansowaniu korepetycji, wycieczek edukacyjnych, wyprawek i innych działań edukacyjnych. Środki przekazywane są przez Caritas Archidiecezji Łódzkiej do współpracujących placówek i są przeznaczane na pokrycie części kosztów związanych z edukacją.

Zebrane fundusze są przekazywane przez Caritas Archidiecezji Łódzkiej do współpracujących placówek w Aleppo i Bejrucie, a następnie trafiają do rodzin objętych programem.

Chcesz zrobić pierwszy krok i pomóc dziecku w zdobywaniu wykształcenia? Do programu można dołączyć za pośrednictwem strony internetowej www.pierwszykrok.domwschodni.pl lub kontaktując się bezpośrednio z koordynatorem  w Stowarzyszeniu „Dom Wschodni” pod numerem telefonu 668 571 976.

 

Nadzieja na przyszłość

Co roku krakowska Caritas obejmuje programami pomocowymi kilkadziesiąt dzieci. Przez ponad 20 lat było to już prawie 800 uczniów. Jedna z mam pochwaliła się w tym roku świadectwem córki z czerwonym paskiem. Inna, dziękując za pomoc w zakupie podręczników i biletów miesięcznych na dojazd do szkoły dopisała: „córka narysowała w podziękowaniu kotka patrzącego z nadzieją w przyszłość”.

Ta nadzieja możliwa jest dzięki wpłatom Darczyńców. Gorąco dziękujemy w imieniu uczniów oraz ich rodzin i opiekunów.

Jeśli chcesz zaangażować się w program „Skrzydła” informacje znajdziesz TUTAJ.

 

Jeśli chcesz zaangażować się w program „Pierwszy krok” informacje znajdziesz TUTAJ.